EAEko ANren Administrazioarekiko Auzien Salako Hirugarren Atalak erabaki du konstituzio-kontrakotasuneko auzi bat planteatzea Konstituzio Auzitegiaren aurrean, Euskal Enplegu Publikoaren Legeak hizkuntza-eskakizunei buruz 187.5 artikuluan ezarritakoari dagokionez.

Euskal Enplegu Publikoari buruzko abenduaren 1eko 11/2022 Legearen artikulu horrek ezartzen duenez, “euskal administrazio publikoetan eta haien instituzio eta organismoetan dauden lanpostu guztiek, aldi baterakoak edo koiunturalak barne, dagokien hizkuntza eskakizuna izango dute esleituta, lanpostu horiei esleitutako ezaugarri eta komunikazio beharren eta horretarako eska daitezkeen hizkuntza trebetasunei arabera zehaztuta”.

EAEko ANk uste du artikulu horrek baldintzatu egiten duela Vox-ek Euskal Sektore Publikoan Euskararen Erabilera Normalizatzeko otsailaren 22ko 19/2024 Dekretuaren artikuluen aurka jarritako errekurtsoari buruzko behin betiko epaia, eta beharrezkotzat jotzen du Konstituzio Auzitegiak ebaztea legearen atal hori Konstituzioarekin bat datorren edo ez, horri buruzko ebazpena eman aurretik.

EAEko ANk zehaztu duenez, lanpostu guztiek esleitutako hizkuntza-eskakizuna izan behar izatea orain arte Konstituzio Auzitegiak “berariaz” tratatu ez duen kasua da, eta uste du konstituzio-zalantza eta kontsulta hori “justifikatzen duten arrazoi ugari” daudela.

EAEko ANk adierazi duenez, Konstituzio Auzitegiak, zenbaitetan, proportzionaltasun-printzipioari erreferentzia eginez eman du hizkuntza-koofizialtasunaren gaineko iritzia, eta Espainiako Konstituzioaren 23. artikuluan jasotzen den enplegu eta kargu publikoetarako sarbidearen ikuspegitik, proportzionaltasunak esan nahi du ezin izango dela eskatu hizkuntza koofiziala jakitea lanpostu guztiei dagokienez.

“Lanpostu guztiek hizkuntza-eskakizuna esleituta izateak, eta ez soilik proportzionaltasun-printzipioaren arabera hori behar dutenak, objektiboki disuasio-elementua da enplegu publikora iritsi nahi dutenentzat eta erdaldunak direnentzat”, dio EAEko ANk.

Euskal auzitegi nagusiak gaineratu du, lanpostu guztiei hizkuntza-eskakizun bat esleitzea ez dela “kaltegabea”, une jakin batean aktibatzeko eta derrigortasun-dataren bidez gauzatzeko helburuarekin esleitzen baita, eta une horretan betebehar galdagarri bihurtzen da.

“Ez da beharrezkoa derrigortasun-data bat ezarri arte itxarotea, une hori iritsiko baita, nahiz eta ez dakigun noiz”, dio EAEko ANk errekurritu ezin daitekeen auto batean. 

Boto partikularra

Konstituzio-kontrakotasuneko auzia planteatzeko erabakiak hiru magistratuetako baten boto partikularra du, eta ez dago ados Enplegu Publikoaren Euskal Legearen artikulu horrek “ez duelako inolako desorekarik sortzen gaztelaniari dagokionez”.

Magistratuak gaineratu duenez, arauaren artikulu hori “Euskal Autonomia Erkidegoan ezarrita dago duela urte askotatik, eta Konstituzio Auzitegiak baliozkotu egin zuen Kataluniako araudiari dagokionez, zeina are zorrotzagoa baita funtzio publikoan hizkuntza koofiziala jakiteari dagokionez”. 

Atalaren osaera

Bestalde, eta Vox-en errekurtsoa ezagutzen duen Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiko (EAEAN) Administrazioarekiko Auzien Salako Hirugarren Atalaren osaeran egin den aldaketari dagokionez (250/2024), honako hau adierazi behar da:

Organo judizial guztietan arau objektibo eta aurrez zehaztuak daude, eta horietan finkatzen da nola esleitzen diren auzigaiak eta nola betetzen diren sor daitezkeen hutsuneak; hori guztia legeak aurrez zehaztutako epaile edo auzitegi arruntaren printzipioaren arabera (EKko 24. art.).

Kasu horretan, osaera aldatu egin zen, Vox-en errekurtsoa ezagutzeko ardura zuten hiru magistratuetako bat (aurreko txostengilea) beste autonomia erkidego bateko auzitegi batean eskainitako funtzioak aldatutako zerbitzu eginkizun batera aurkeztu zelako, eta eginkizun hori haren alde ebatzi zelako, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren Batzorde Iraunkorrak 2025eko irailaren 23an hartutako erabakiaren bidez.

Zerbitzu-eginkizun hori eman zitzaionean, bera txostengile izendatutako auzigaiak EAEko ANko Administrazioarekiko Auzien Salako Hirugarren Ataleko magistratuari esleitu zitzaizkion. Magistratu hori bere absentzia betetzera deitua izan zen. Aldaketa hori 2025eko azaroaren 6ko probidentziaren bidez jakinarazi zitzaien alderdiei, eta ez zen errekurritu.

Era berean, zehaztu behar da Vox-en errekurtsoa (250/2024) eta Alderdi Popularrak (291/2024) Euskal Sektore Publikoan euskararen erabilera normalizatzeko otsailaren 22ko 19/2024 Dekretuaren artikuluen aurka ere jarritakoa ez direla metatu termino horren zentzu prozesalean.

EAEko ANko Administrazioarekiko Auzien Salako Hirugarren Atalak 2025eko azaroaren 14ko probidentziaren bidez erabaki zuen “291/2024 prozedura arrunta etetea, 250/2024 errekurtso arruntean izapidetzen ari den balizko konstituzio-kontrakotasun auzia ebatzi arte”, konstituzio-kontrakotasun auzi horren ebazpenak prozesu horri ere eragiten baitio, batak zein besteak funtsezko elementu komunak dituztelako.